• کوه شاه داغ - آذربایجان

  • کوه کاچکار - ترکیه

  • کوه آراگاتس - ارمنستان

  • کوه کلیمانجارو - تانزانیا

  • کوه البروس - روسیه

  • کوه آیلندپیک - نپال

  • کوه آرارات-زمستانی-ترکیه

  • کوه لنین - قرقیزستان

  • کوه کازبگ - گرجستان

"هیچ چیز به اندازه سفر کردن نمی تواند انسان را خلاق کند."

[93/03/22] محیط زیست در تنگنای تهدیدها

 

چهل و دو سال پیش در 5 ژوئن سازمان ملل متحد تصمیم گرفت برای رویارویی با تخریب محیط زیست و گونه‌های زیستی‌جانوری، این روز را به عنوان روز جهانی محیط زیست نام گذاری کند.

روزنامه جهان اقتصاد : تاریخچه روز جهانی محیط زیست به سال 1972 بازمی‌گردد. رشد روزافزون آلودگی و تخریب محیط زیست و بروز بحران‌های پی در پی زیست محیطی باعث شد دولت‌ها به طور جدی به تکاپو افتاده تا چاره‌ایی بیندیشند. در آن سال برای اولین بار، سازمان ملل متحد کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد. همزمان با برپایی این کنفرانس، مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه‌ای را تصویب کرد که منجر به تشکیلUNEP( برنامه محیط زیست سازمان ملل ) شد.
هر ساله در 5 ژوئن برابر با 15 خرداد،UNEP در سراسر جهان مراسم ویژه‌ای را به مناسبت این روز برگزار می‌ کند. مراسم این روز می‌تواند به اشکال مختلف مانند راهپیمایی‌های خیابانی، همایش‌های دوچرخه سواری، نمایش، مسابقات نقاشی و مقاله نویسی در مدارس، درختکاری،‌ فعالیت‌های مربوط به بازیافت، پاکسازی و غیره باشد. در ایران نیز به مناسبت روز جهانی محیط زیست در ایران 15 تا 21 خرداد هر سال به عنوان هفته ی محیط زیست نامگذاری شده ‌است.
هدف از برگزاری چنین مراسمی جلب توجه عمومی به مسایلی است که محیط زیست را آلوده می‌سازد. هر سال نیز یکی از مسایلی که به شدت محیط زیست را تهدید می کند به عنوان شعار این روز انتخاب می شود.
امسال نیز با توجه به مساله گرم شدن زمین و به دنبال آن بالا آمدن سطح دریا ها نگرانی هایی جدی برای ساکنان جزایر کوچک بوجود آمده است.
شعار امسال: برای حفظ جزایر کوچک، صدایتان را بالا ببرید نه سطح دریاها را
بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد در پیامی به مناسبت روز جهانی محیط زیست گفت:‌ مردم جزایر کوچک خواسته‌های مشترکی دارند و از ما می‌خواهند تا کره خاکی را در مسیر متعادلی هدایت کنیم.
در بخش دیگر این بیانه آمده است،" امسال از یکایک شما می‌خواهم به اوضاع نابسامان جزایر کوچک در کشورهای در حال توسعه فکر کنید و برای حفظ آینده و پایداری آنها تلاش کنید. سراسر کره خاکی جزیره مشترک همه ماست پس بیائید برای نجات آن بسیج شویم."
سازمان ملل متحد در آخرین گزارش خود در باره تغییرات آب و هوایی، تأکید کرده است که گرمایش زمین سلامت، چشم ‌انداز اقتصادی، منابع آب و غذای میلیاردها نفر از مردم کره زمین را در معرض خطر قرار داده است و مجمع بین ‌المللی تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تأثیرات گرمایش زمین در تمام نقاط جهان قابل لمس است و این پدیده، امکان مواجهه با کمبود مواد غذایی، بلایای طبیعی و خطر بروز جنگ را به همراه خواهد داشت.
در این راستا، دانشمندان اعلام کرده اند که با قطعیت 95 درصد میتوان گفت که بشر عامل اصلی گرم شدن کره زمین است و دبیر کل سازمان جهانی هواشناسی نیز بیان داشته است که در دهه ‌های پیش رو، تغییرات آب و هوایی عمدتا حامل تأثیرات منفی خواهد بود و بر اقشار کم ‌درآمد و آسیب ‌پذیر بیشترین تأثیر را خواهد داشت. لذا بر لزوم کاهش گازهای گلخانه‌ای تأکید ویژه شده است و بسیار ضروریست که برای مقابله با گرمایش بیشتر زمین، اقدامات اساسی فوری صورت گیرد.
ایران نیز از آسیب های محیط زیستی که بر اثر گرم شدن زمین اتفاق می افتد در امان نیست. در این میان فعالان محیط زیست می توانند نقش بسزایی در آموزش مردم و پاسداری از طبیعت ایفا کنند.

فعالان زیست محیطی صدای خود را بلندتر کنند
آمارهای جهانی درباره وضعیت محیط زیست در ایران نشان می‌دهد ایران در حوزه محیط زیست با اشکالات فراوانی رو به رو است. بطوری که در سال‌های 2008 تا 2012 وضعیت محیط زیست کشور در رده‌‌بندی جهانی با 36 پله سقوط به رتبه 114 در میان 132 کشور تنزل یافته است. این نگرانی‌ها و مشکلات همه و همه انگیزه‌ای شد برای سازماندهی تشکل‌های غیر دولتی تا به نجات محیط زیست بشتابند.
همچنان که اشاره شد، سازمان ملل متحد امسال با شعار «صدایتان را بالا برید نه سطح دریاها را» به مقابله با چالش‌های جدی محیط زیستی جهان رفته است. شعاری که عملاً نقش تشکل و سازمان‌های مردم نهاد را پررنگ‌تر از پیش خواستار شده است.
دولت‌ها در حفاظت از عرصه‌های محیط زیست به دلیل آن‌که توان و امکان کافی ندارند نمی‌توانند به تنهایی موفق باشند، همچنین امکان نظارت، پایش و کنترل دولت‌ها در این زمینه بسیار کمتر از سازمان‌ها و تشکل‌های مردمی است. بنابراین می‌توان گفت دولت‌ها برای حفظ محیط زیست حتماً به کمک مردم احتیاج دارند و مردم می‌توانند نقش خود را در قالب «ان.‌جی.‌او»‌ها یا سازمان‌های مردم نهاد و با نظارت و جهت دهی فعالان زیست محیطی ایفا ‌کنند.
با آغاز به کار دولت یازدهم آزادی عمل ویژه‌ای برای فعالان محیط زیست در نظر گرفته شد تا «صدای خود را بالا ببرند» تا آنجا که معصومه ابتکار معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست‌ از تمام سازمان های مردم نهاد فعال در عرصه‌های محیط زیست، منابع طبیعی و تنوع زیستی دعوت کرد تا فعالانه در این عرصه فعالیت کنند و گاه خود نیز به صف اعتراضی آنان پیوست.
خوشبختانه با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید شاهد بودیم که دولت نیز برای نجات محیط زیست در کنار تشکل‌های غیر دولتی ایستاد و این اتفاق باعث همصدایی و همگرایی دولت و فعالان زیست محیطی شد. باید در نظر داشت، عرصه مهمی که فعالان زیست محیطی می‌توانند فعالیت کنند فرهنگ‌سازی در جامعه است. چراکه تا چنین فرهنگی شکل نگیرد، کاری جدی از فعالان زیست محیطی بر نمی‌آید.
آلودگی هوا در فضاهای داخلی
با وجود این هنوز مشکلات و تهدیدهایی برای محیط زیست ما در عصر حاضر وجود دارند که به دغدغه‌ها و نگرانی‌های جدی بشر امروز تبدیل شده‌اند و علاوه بر معضل جدی «آلودگی هوا در فضاهای داخلی» این مشکلات نیز از دید انسان‌های این قرن تهدیدی جدی برای کره خاکی محل زندگی‌شان محسوب می‌شوند شش مورد از مهمترین آنها به شرح زیر است:
رشد جمعیت و آلودگی
افزایش جمعیت جهان یک تهدید بدیهی و واضح برای محیط زیست محسوب می‌شود که پا را فراتر از فرضیه‌های مرتبط با گرمای جهانی می‌گذارد. تهدید اصلی افزایش جمعیت انسان بر آلودگی محیط زیست نه تنها بسیار پیچیده و مستقیم است بلکه یک سیستم منحصر به فرد عرضه و تقاضا است.
تغییرات زمین
آخرین تغییرات جدی جوی مربوط به عصر یخبندان است که جهان در آخرین مراحل این تغییرات به سر می‌برد و در نتیجه موجب افزایش دمای هوا و ذوب یخچال‌های طبیعی و حتی کاهش پوشش یخی قطبی شده است. اگرچه بسیاری از محققان افزایش گرمای جهانی را ناشی از آلودگی‌های حاصل از فعالیت‌های بشری نمی‌دانند و معتقدند تغییرات زمین به دنبال فرآیندهای طبیعی در حال رخ دادن است. با این حال عامل اصلی گرمای زمین همچنان محل بحث و چالش‌های دانشمندان است اما هر دو گروه یعنی افرادی که معتقدند انسان عامل این تغییرات جوی است و گروه مخالف این نظریه، تغییرات جوی را یک تهدید مهم برای جهان قلمداد می‌کند.
جنگل‌زدایی
وقتی یک ناحیه از زمین تنوع زیستی خود را از دست می‌دهد در برابر عوامل زیست محیطی آسیب‌پذیرتر می‌شود. پدیده جنگل‌زدایی و فرسایش جنگل‌ها تعادل طبیعی سیستم‌های اکولوژیک را در منطقه بهم می‌زند. همچنین این مساله به دلیل خشکسالی و فرسایش زمین، روند تولید غذا را به خطر می‌اندازد.
تخریب لایه اوزون
کمبود قوانین بازدارنده برای استفاده از ترکیبات آلاینده که توسط صنایع و کشاورزی تولید می‌شوند، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است چرا که کشورهایی که همچنان اجازه استفاده از این آلاینده های شیمیایی را می‌دهند، روند ترمیم لایه اوزون را مختل می‌کنند.
باران‌های اسیدی
باران‌های اسیدی بر اثر افزایش ورود اسید گوگرد و نیترات به جو شکل می‌گیرند و وارد رودخانه‌ها و اقیانوس‌ها می‌شوند به محض باریدن باران‌های اسیدی، آب دریاها و دریاچه‌ها آلوده و سمی شده و حیات گیاهان و جانوران دریایی را به خطر می‌اندازد.
مناطق مرده در اقیانوس‌ها
یکی دیگر از منابع خطرناک ذخیره نیتروژنی که در درون اقیانوس‌ها حل و نهفته شده می‌تواند منشاء فعالیت‌های کشاورزی داشته باشد. کودهای شیمیایی که برای تولید محصولات کشاورزی و باغبانی استفاده می‌شوند منجر به شکل‌گیری 160 منطقه مرده در اقیانوس‌های سراسر جهان شده است. اکوسیستم اقیانوس‌ها به فرآیندهای طبیعی موجودات اورگانیک‌ یعنی فیتوپلانکتون‌ها وابسته است که بر سطح اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند. این جانوران پس از مرگ به ته اقیانوس رفته و در آنجا نیز تحت فرآیندی با عنوان تنفس باکتری‌هایی توسط باکتری‌های کف دریا تجزیه می‌شوند. وقتی این پلانکتون‌ها، نیتروژن زیادی دریافت کنند، مانند محصولات گیاهی که کوددهی شده‌اند، تولیدمثل‌شان افزایش یافته و در نتیجه باکتری‌های تجزیه کننده دیگر توانایی تجزیه به موقع و سریع پلانکتون‌ها را نداشته و فرآیند تبدیل دی‌اکسیدکربن به اکسیژن به کندی انجام می‌شود.
در نتیجه پلانکتون‌ها، اکسیژن موجود در آب را مکیده و سبب خفگی گیاهان و جانوران دریایی به دلیل کمبود اکسیژن می‌شوند. این روند نیز به نوبه خود تاثیر سوء بر اکوسیستم‌های آبی دارد و منجر به تغییرات جبران‌ناپذیر در محیط زیست می‌شود.

(منبع: سازمان حفاظت محیط زیست)

 

 

معرفی به دوستان